Türkiye genelinde hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi’ne işletmelerin kayıt süreci başladı. Sıfır Atık Hareketi kapsamında geliştirilen ve Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen sistemde, işletmelerin ekim ayı sonuna kadar başvuru yapması zorunlu tutuldu. Bu adım, ambalaj atıklarının geri dönüşümünü teşvik etmeyi ve atık yönetiminde yeni bir dönemi başlatmayı hedefliyor.
DOA Kapsamında İşletmeler İçin Kayıt Süreci
DOA Sistemi, içecek ambalajlarına depozito bedeli eklenmesini ve bu ambalajların iade edilmesiyle tüketicilere bedelin geri ödenmesini sağlayan bir geri dönüşüm modeli sunuyor. İşletmelerin sisteme dahil olabilmesi için Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerinden kayıt yaptırması gerekiyor. Kayıt işlemleri sırasında işletmeler, faaliyet alanlarına uygun operatör ve altyapı seçeneklerini belirleyerek sisteme entegre oluyor. Ekim ayı sonuna kadar tamamlanması gereken bu süreç, hem büyük ölçekli üreticileri hem de küçük işletmeleri kapsıyor.
DOA Sistemi Türkiye Genelinde Yaygınlaşıyor
Pilot uygulaması 2025 yılında Sakarya’da başlatılan DOA Sistemi, kısa sürede 7 bölge ve 7 ilde yaygınlaştırıldı. 2026 yılı itibarıyla ise 81 il ve 973 ilçede tam kapsamlı olarak uygulanmaya başlandı. Türkiye Çevre Ajansı'nın koordinasyonunda yürütülen bu genişleme, ülke çapında ambalaj atıklarının etkin şekilde toplanmasını ve geri dönüşüm oranlarının artırılmasını amaçlıyor. Sistemin temelinde, tüketicilerin içecek ambalajlarını iade makineleri veya temas noktalarına teslim ederek depozito bedelini dijital cüzdanlarına aktarmaları bulunuyor.
Sıfır Atık Hedefleriyle DOA’nın Önemi
DOA Sistemi, Sıfır Atık Hareketi’nin önemli bir parçası olarak öne çıkıyor. Ambalaj atıklarının kaynağında ayrıştırılması ve geri dönüşümünün teşvik edilmesi, çevresel sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşıyor. Ayrıca, depozito uygulaması sayesinde atık yönetiminin finansmanı güçlenirken, üreticilerden tüketicilere kadar tüm paydaşların sürece aktif katılımı sağlanıyor. Bu yaklaşım, hem çevre koruma bilincinin yaygınlaşmasına hem de ekonomik teşviklerin devreye alınmasına olanak tanıyor.
Uygulama Detayları ve İşletmelerin Yükümlülükleri
DOA kapsamında plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları sisteme dahil ediliyor. İşletmelerin DBYS üzerinden kayıt olmaları, operatör seçimi yapmaları ve düzenli raporlama yükümlülüklerini yerine getirmeleri gerekiyor. Sistemin işleyişinde, tüketicilere yapılan iade ödemeleri dijital cüzdanlar aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Ayrıca, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) gibi kurumlar da sürecin yaygınlaştırılmasında ve küçük işletmelerin entegrasyonunda rol oynuyor.
Süreçteki Kilit Noktalar ve Önceki Gelişmeler
DOA’nın pilot uygulaması 2025 yılında Sakarya’da başlatıldı ve ardından 7 bölge 7 ilde yaygınlaştırıldı. 1 Temmuz 2026 itibarıyla ise Türkiye genelinde uygulamaya geçildi. Türkiye Çevre Ajansı, sistemin yönetişimini üstlenirken, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı da sürecin koordinasyonunda yer alıyor. İade makineleri, QR kod tabanlı işlemler ve dijital cüzdan entegrasyonu gibi teknolojik yenilikler, sistemin etkinliğini artırıyor.
DOA Sistemi’nin yaygınlaşmasıyla birlikte, işletmelerin kayıt ve uyum süreçlerini zamanında tamamlaması büyük önem taşıyor. Bu adım, hem çevresel hedeflerin gerçekleştirilmesine katkı sağlayacak hem de atık yönetiminde yeni bir dönemin kapılarını aralayacak.